روش تحقیق

روش علمی (ادامه)

مسائل روش (آشفتگی آغاز … یا سه شیوه شروع بد)

ب) بن بست در فرضیه ها

این هم عارضه دیگری از شتاب زدگی در کار تحقیق است. و آن وقتی پیش می آید که محقق قبل از تدوین فرضیه های تحقیق و قبل از آن که دقیقا بداند در جستجوی چیست، شتاب زده به جمع آوری اطلاعات و انتخاب و آماده سازی فنون تحقیق میپردازند.

بارها از زبان دانشجویان شنیده شده است که میخواهند به بررسی پرسشنامه ای نزد فلان جمعیت بپردازند، بدون آن که هنوز فرضیه تحقیق آن ها معلوم باشد. به عبارت دیگر بدون آن که هنوز فرضیه تحقیق آن ها معلوم باشد.

به عبارت دیگر بدون انکه بدانند دنبال چه هستند. تنها وقتی می توانیم فن یا فنون پرس وجو را انتخاب کنیم که بیشترازماهیت اطلاعاتی که می خواهیم جمع آوری کنیم مطلع باشیم لذا قبل از هراقدامی برای جمع اوری اطلاعات بایدطرح تحقیق را تدوین کرد.

این حالت پیشتازی در کار تحقیق ازاین باور الهام می گیرد که صرف استفاده از فنون تجربه شده به اطلاعات جمع اوری شده درکار تحقیق اعتباروسندیت علمی می دهد اما چگونه می توان ازفنون تجربه شده درتحقیقی که طرح مدونی ندارد به نحو مطلوبی استفاده کرد؟ برخی دیگر فکرمی کنند برای کشف پاسخ هایی که در جستجوی ان هستند همین کافی است که حداکثراطلاعات را جمع اوری کرده وآنها را به کمک فنون آماری شناخته شده تجزیه وتحلیل کنند وبدین ترتیب به نتایجی می رسند کهنه تنها فاقد ارزش علمی است بلکه مایه سرخوردگی نیز می شود.

پ)به  کاربردن کلمات مطنطن ودهن پرکن

این نقص به ویژه در بین پژوهشگران تازه کاری مشاهده می شود که مرعوب محافل دانشگاهی وتصوری که از علم دارند شده اند.آن ها برای آن که شان و منزلتی برای خود دست و پا کنند گمان می کنند که باید حتما به مسایل مهم بپردازند کلمات مطنطن ودهن پرکن به کارببرند و بر همان سیاق نیز استدلال کنند. بلندپروازی جاه طلبانه و ابهام کامل از مشخصات بارز طرح های تحقیق یا پایان نامه های تحصیلی این گونه پژوهشگران است. موضوع تحقیق یا پایان نامه های آنها ازاین قبیل است : بازسازی صنعتی فلان منطقه تسلط فرهنگی سرمایه داری آینده جهان سوم دگرگونی ساختارهای سیاسی بین الملی و…

محقق دست تنهایی که چنین موضوعاتی را برای پایان نامه های تحصیلی دوره ی کارشناسی کارشناسی ارشد یا حتی دکترا انتخاب می کند نشان می دهد که هیچ طرح تحقیقی روشن و جدی دردست ندارد. نخستین وظیفه استادی که راهنمایی این گونه از تزها به وی پیشنهاد می شود این است که به پژوهشگر مبتدی کمک کند که پاهایش را روی زمین سفت واقعیت بگذارد و طرحی حتی المقدور ساده روشن و علمی برای مطالعاتش عرضه کند. برای آن که بر مقاومت احتمالی داوطلب غلبه کند باید از او بخواهد که همه کلماتی را که در عنوان تز یا پایان نامه اش آورده است یک به یک و سیستماتیک تعریف کند و منظورش را از جمله هایی که در طرح تزش آورده بیان کند دراین صورت که داوطلب متوجه خواهد شد که از حرف های خودش چیزی دستگیرش نمیشود. شما خواننده اگر فکر می کنید که ممکن است مخاطب این سخنان باشید همین آگاهی شمارادر مسیر درست قرارخواهد داد زیرا یکی ازمشخصات اصلی و نادر یک تحقیق خوب اصیل بودن آن است . در عرصه علوم اجتماعی بیش ازهر عرصه دیگری تحقیق خوب چیزی جز جستجوی صمیمانه حقیقت نیست. نه حقیقت مطلق که یک بار برای همیشه با اصول جزمی به اثبات رسیده باشد بلکه حقیقتی که پیوسته درمعرض پرسش است وپیوسته درحال گسترش.

و اگر برعکس فکر می کنید که شما مخاطب این سخنان نیستید محض اطمینان خاطر سعی کنید کلمه ها وجمله هایی را که احتمالا درنگارش طرح تحقیقی دردست اجرایتان به کار برده اید به روشنی تعبیر و تفسیر کنید. آیا به راستی  می توانید تایید کنید که خودتان هیچ مشکلی در فهم معانی آن ها ندارید و نوشته هایتان عاری از اصطلاحات عاریتی اظهارات قالبی مطنطن  و تو خالی است ؟

اگر پاسخ هایتان مثبت است اگر پایبند اصالت و اهل میزان هستید در این صورت و تنها در این صورت که می توانید امیدوار باشید که نتیجه تحقیقتان روزی محل مصرفی پیدا کند.

پس از مرور سه شیوه بسیار بد شروع کار اکنون ببینیم چگونه می توان یک طرح پژوهشی را درست آغاز کرد. ابتدا به کمک یک طرح اجمالی اصول عمده ی روش علمی را عنوان می کنیم سپس به شرح مراحل اجرایی آن خواهیم پرداخت.

Leave a comment

ورود اعضا

| Register

رمز عبور خود را فراموش کرده اید؟