images (1)

بعضی مطالعة میان رشته‌ای را کثرت گرایی روش شناختی مبتنی بر تعامل اثر بخش بین گستره‌ها در تحلیل مسأله‌ای واحد و شناخت پدیدار در پرتو تعامل مؤثر بین رهیافتهای دانشهای مختلف تعریف کرده‌اند. (فرامرز قراملکی، ۱۳۸۵ : ۳۹۲) برخی نیز این اصطلاح را شکلی از تعامل بین دو یا چند رشتة علمی دانشگاهی می‌دانند که مباحث مربوط به سطح، نوع، هدف و تأثیر این تعامل بسیار گسترده و متنوع است. بعضی از منتقدان مترادفهایی چون «پسا رشته‌ای»، «ضد رشته‌ای» یا «فرا رشته‌ای» را رساتر به مقصود می‌دانند؛امانمی‌توان اصطلاح «میان رشته‌ای» را با «چند رشته‌ای» مترادف دانست؛زیرا «چند رشته‌ای بودن متضمن در کنار هم قرار گرفتن دو یا چند رشتة علمی است،همچون تدریس گروهی مدرسان حوزه‌های مختلف در یک زمینة موضوعی؛درحالی که بین رشته‌ای بودن مستلزم یکپارچگی و تغییر شکل نظام و حوزة علمی پیشین و ایجاد شکلهای تازه‌ای از دانش است». (رهادوست، ۱۳۸۲ : ۱۹۵-۱۹۶)
آنچه در تعاریف مربوط به رویکرد میان رشته‌ای از ویژگیهای مشترک محسوب می‌شود،کثرت گرایی روشی و وجود دو یا چند رشتة علمی است، البته منظوراز تنوع روش، تنوع مسأله نیست،چرا که محقق با یک مسأله روبروست،اما برای حل آن به ابزارهای رشته‌های گوناگون متوسل می‌شود و ازآنهابهره می‌گیرد. برای اینکه چنین رویکردی شکل بگیرد به دو یا چند رشتة‌علمی نیازاست؛اما این رشته‌ها تنها در کنار یکدیگر قرار نمی‌گیرند، بلکه میان‌آنها تعاملی صورت می‌گیرد و شکل تازه‌ای از دانش ایجادمی‌شود.
کثرت گرایی روش شناختی به دو صورت قابل ملاحظه و اجراست: گاهی محقق سعی دارداز رهاورد تمام دانشهایی که دربارة مسأله وی سخن گفته‌اند‌؛ استفاده‌کند؛اما برای رسیدن به این مقصد روش تعریف شده‌ای ندارد و بدون برنامة دقیق پژوهشی به جمع‌آوری اطلاعات می‌پردازد.این گونه کثرت‌گرایی به التقاط اندیشه‌ها و خلط مبانی می‌انجامد و چنین مطالعه‌ای مطالعة میان رشته‌ای و روشمند نیست. کثرت برنامة پژوهشی بر دو گونه است: کثرت گرایی مبتنی بر برنامة مکانیکی و کثرت گرایی مبتنی بر برنامة مکانیکی و کثرت گرایی مبتنی بر برنامة دینامیکی. در نوع اول محقق، آرای علوم گوناگون را می‌گیرد؛اما هر یک را با طرح و برنامة پیشین در نظام معرفتی معینی جای می‌دهد، پس چنین رهیافتی نیز مطالعة میان رشته‌ای نیست؛اما کثرت گرایی مبتنی بر برنامة دینامیکی در مقام جمع آرا نیست،بلکه‌آرای مختلف را به طریقی پویا در تصرف و ترکیب می‌گیرد که در این میان به دیدگاهی ژرف‌تر برسد. کثرت گرایی در این معنی برنامه‌های پژوهشی مختلفی دارد. یکی از کارآمدترین برنامه‌ها،چالش و گفتگوی مؤثر بین دیدگاههاست و به همین دلیل چنین مطالعه‌ای را کثرت گرایی دیالکتیکی و یا مطالعة میان رشته‌ای می‌نامند. کثرت گرایی مکانیکی به جمع‌آرا می‌انجامد و مجموعه‌هایی از اندیشه‌ها و دیدگاهها را فراهم می‌آورد؛در حالی که مطالعة میان رشته‌ای به جمع دیدگاهها نمی‌‌انجامد،بلکه به یافتن روی آوردن ژرف‌تر، ختم می‌شود که حاصل آن به دست آوردن دیدگاه خاصی است.

منبع :http://www.moshaveranetehran.net/

مطالب مرتبط :

آزمون دکتری ۹۵ در پیچ و خم تصمیمات تدریجی

تمدید مهلت کسب مجوز رشته محل های دکتری آزاد تا شهریور ۱۳۹۵

۷ نکته طلایی در انتخاب عنوان مقاله

رویکرد میان رشته‌ای چیست؟

مقالات ISI ، راهنمای نگارش علمی

Leave a comment

ورود اعضا

| Register

رمز عبور خود را فراموش کرده اید؟